جرمگیری دندان یکی از اقدامات مهم برای حفظ سلامت دندانها و لثه است و میتواند به حذف جرم و رسوبات سختشده روی دندان کمک کند. کلینیک صورتگران با توجه به اهمیت مراقبت اصولی از سلامت و زیبایی دهان و دندان، بر اهمیت معاینه منظم و انجام خدمات دندانپزشکی متناسب با شرایط هر فرد تأکید دارد. اما یکی از سؤالهای رایج مراجعان این است که هر چند وقت یکبار باید جرمگیری کنیم؟ آیا جرمگیری دندان باید هر ۶ ماه انجام شود یا فاصله مناسب برای هر فرد متفاوت است؟
پاسخ این سؤال به وضعیت سلامت دهان و دندان، میزان تشکیل جرم، وضعیت لثه، عادات بهداشتی و سابقه بیماریهای لثه بستگی دارد. بنابراین نمیتوان یک فاصله زمانی ثابت را برای همه افراد تعیین کرد. در این مقاله بررسی میکنیم که جرمگیری دندان هر چند وقت یکبار توصیه میشود، چه کسانی به جرمگیری منظمتری نیاز دارند و بعد از جرمگیری چه مراقبتهایی باید انجام شود.
جرمگیری دندان چیست؟
جرم دندان در ابتدا به شکل پلاک میکروبی روی سطح دندان تشکیل میشود. اگر پلاک بهطور منظم با مسواک و تمیز کردن بین دندانها حذف نشود، میتواند به مرور سخت شود و به جرم دندانی تبدیل شود.
پلاک نرم را میتوان با رعایت بهداشت روزانه تا حد زیادی کنترل کرد، اما جرم سختشده معمولاً با مسواک معمولی از بین نمیرود. در چنین شرایطی دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان با استفاده از تجهیزات مناسب، رسوبات ایجادشده را از سطح دندان و اطراف خط لثه پاک میکند.
هدف اصلی جرمگیری دندان، تمیز کردن رسوبات و کمک به حفظ سلامت دندان و لثه است؛ بنابراین نباید آن را صرفاً یک روش زیبایی برای سفید کردن دندانها در نظر گرفت.
هر چند وقت یکبار باید جرمگیری کنیم؟
هیچ فاصله زمانی یکسانی برای تمام افراد وجود ندارد. بسیاری از افراد ممکن است بر اساس شرایط دهان و دندان خود، در فواصل حدود ۶ تا ۱۲ ماه نیاز به بررسی و در صورت تشخیص دندانپزشک، جرمگیری داشته باشند.
با این حال، برخی افراد به دلیل تشکیل سریع جرم یا داشتن مشکلات لثه ممکن است به مراجعههای نزدیکتر نیاز داشته باشند. در مقابل، فردی که بهداشت دهان بسیار خوبی دارد و جرم کمی تشکیل میدهد ممکن است به جرمگیری مکرر نیاز نداشته باشد.
بنابراین بهتر است به جای اینکه جرمگیری را صرفاً بر اساس یک برنامه ثابت مانند «هر شش ماه یک بار» انجام دهید، ابتدا وضعیت دهان و دندان توسط دندانپزشک بررسی شود.
چه عواملی فاصله بین جرمگیریها را تعیین میکنند؟
عوامل مختلفی میتوانند مشخص کنند که یک فرد چه زمانی به جرمگیری مجدد نیاز دارد.
میزان تشکیل جرم دندان
برخی افراد حتی با رعایت مناسب بهداشت دهان، مستعد تشکیل سریعتر جرم هستند. در این افراد ممکن است رسوبات زودتر روی دندان ایجاد شوند و نیاز به بررسی و جرمگیری در فواصل کوتاهتر وجود داشته باشد.
وضعیت لثه
سلامت لثه یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده برنامه مراقبتی است. اگر فرد دچار التهاب، خونریزی، تورم یا بیماری لثه باشد، ممکن است به مراقبتهای تخصصیتر و منظمتری نیاز داشته باشد.
رعایت بهداشت دهان
مسواک زدن منظم، استفاده صحیح از نخ دندان و تمیز کردن فضاهای بین دندانی میتواند به کاهش تجمع پلاک کمک کند. افرادی که بهداشت دهان ضعیفتری دارند، معمولاً بیشتر در معرض تشکیل جرم قرار میگیرند.
مصرف دخانیات
مصرف سیگار و سایر محصولات دخانی میتواند روی سلامت دهان و لثه اثر منفی داشته باشد و در بسیاری از افراد باعث افزایش لکههای سطحی و مشکلات لثه شود. این افراد بهتر است معاینات دندانپزشکی منظمتری داشته باشند.
سابقه بیماری لثه
افرادی که قبلاً دچار بیماریهای لثه بودهاند، ممکن است به برنامه مراقبتی دقیقتری نیاز داشته باشند. در چنین شرایطی فاصله مراجعهها باید بر اساس نظر دندانپزشک یا متخصص لثه مشخص شود.
آیا جرمگیری دندان برای همه افراد لازم است؟
همه افراد به معاینه منظم دندانپزشکی نیاز دارند، اما مقدار و دفعات جرمگیری برای همه یکسان نیست.
ممکن است یک فرد در طول سال جرم بسیار کمی تشکیل دهد، در حالی که فرد دیگری در مدت کوتاهی با تجمع قابل توجه جرم مواجه شود. به همین دلیل، تصمیم درباره تعداد دفعات جرمگیری دندان باید بر اساس وضعیت واقعی دهان و دندان فرد گرفته شود.
معاینه منظم این مزیت را دارد که دندانپزشک میتواند میزان جرم، سلامت لثه و وضعیت دندانها را بررسی کند و در صورت نیاز زمان مناسب برای جرمگیری بعدی را پیشنهاد دهد.
آیا جرمگیری به مینای دندان آسیب میزند؟
یکی از باورهای رایج درباره جرمگیری این است که جرمگیری باعث تراشیده شدن مینای دندان یا نازک شدن دندانها میشود.
جرمگیری حرفهای برای حذف رسوبات و جرم ایجادشده روی دندان انجام میشود و با تراشیدن مینای سالم تفاوت دارد. وقتی این کار با تجهیزات مناسب و توسط فرد متخصص انجام شود، هدف آن برداشتن جرم است، نه آسیب زدن به ساختار سالم دندان.
گاهی فرد بعد از جرمگیری احساس میکند دندانهایش حساس شدهاند یا فاصلههایی بین دندانها بیشتر به چشم میآید. این اتفاق ممکن است به دلیل برداشته شدن جرمهای ضخیم یا نمایان شدن بخشهایی از سطح دندان رخ دهد و لزوماً به معنی آسیب دندان نیست.
اگر حساسیت شدید، درد یا ناراحتی طولانیمدت ایجاد شود، باید علت آن توسط دندانپزشک بررسی شود.
آیا جرمگیری باعث سفید شدن دندانها میشود؟
جرمگیری دندان با سفید کردن دندان یا بلیچینگ تفاوت دارد.
در جرمگیری، جرم و برخی لکههای سطحی از روی دندان برداشته میشوند. به همین دلیل ممکن است دندانها بعد از درمان تمیزتر و روشنتر به نظر برسند. اما جرمگیری رنگ طبیعی مینای دندان را تغییر نمیدهد.
اگر هدف فرد تغییر رنگ دندان و روشنتر شدن آن باشد، روشهای سفیدکننده دندان مانند بلیچینگ میتوانند گزینههای متفاوتی باشند که انتخاب آنها باید پس از بررسی وضعیت دندانها انجام شود.
اگر جرمگیری نکنیم چه میشود؟
تجمع جرم روی دندان میتواند محیط مناسبی برای تجمع بیشتر پلاک و باکتریها ایجاد کند. این موضوع بهخصوص زمانی اهمیت دارد که جرم در نزدیکی خط لثه تجمع پیدا کند.
التهاب لثه میتواند با علائمی مانند:
- قرمزی لثه
- تورم
- خونریزی هنگام مسواک زدن
- حساسیت لثه
- بوی نامطبوع دهان
همراه باشد.
اگر مشکلات لثه برای مدت طولانی نادیده گرفته شوند، ممکن است بیماری لثه پیشرفت کند و بافتهای نگهدارنده دندان نیز تحت تأثیر قرار بگیرند.
البته جرمگیری تنها یکی از اقدامات مراقبتی است و جایگزین مسواک زدن، تمیز کردن بین دندانها و معاینه منظم نمیشود.
چه کسانی باید بیشتر مراقب جرم دندان باشند؟
برخی افراد بهتر است توجه بیشتری به تشکیل جرم و سلامت لثه داشته باشند. برای مثال:
افرادی که جرم زیادی تشکیل میدهند: اگر جرم با سرعت زیادی روی دندانها ایجاد شود، ممکن است به بررسیهای منظمتر نیاز باشد.
افراد مبتلا به مشکلات لثه: این افراد ممکن است علاوه بر جرمگیری معمول، به درمانهای تخصصی لثه نیاز داشته باشند.
افراد سیگاری: دخانیات میتواند سلامت لثه را تحت تأثیر قرار دهد و لکههای بیشتری روی دندان ایجاد کند.
افراد دارای بهداشت دهان ضعیف: مسواک نزدن منظم و بیتوجهی به تمیز کردن فضای بین دندانها احتمال تجمع پلاک و جرم را افزایش میدهد.
آیا جرمگیری درد دارد؟
میزان ناراحتی هنگام جرمگیری به وضعیت دندان و لثه و میزان جرم بستگی دارد. در بسیاری از افراد، جرمگیری معمولی با ناراحتی قابل توجهی همراه نیست.
اگر جرم زیادی وجود داشته باشد یا لثهها ملتهب و حساس باشند، ممکن است فرد هنگام درمان حساسیت بیشتری احساس کند. در شرایط خاص، دندانپزشک میتواند روش مناسب کنترل ناراحتی را انتخاب کند.
اگر فرد قبل از شروع درمان نگرانی یا حساسیت زیادی دارد، بهتر است آن را با دندانپزشک در میان بگذارد.
بعد از جرمگیری دندان چه مراقبتهایی لازم است؟
مراقبت بعد از جرمگیری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هدف تنها پاک کردن جرمهای موجود نیست، بلکه باید از تشکیل مجدد پلاک و جرم نیز جلوگیری کرد.
مسواک زدن منظم
مسواک زدن حداقل دو بار در روز میتواند به کنترل پلاک کمک کند. روش صحیح مسواک زدن نیز به اندازه تعداد دفعات آن اهمیت دارد.
تمیز کردن بین دندانها
بخشهایی از دندان که بین دندانها قرار دارند با مسواک بهخوبی تمیز نمیشوند. استفاده از نخ دندان یا ابزارهای مناسب تمیز کردن بین دندانها میتواند به کاهش تجمع پلاک کمک کند.
مراجعه منظم به دندانپزشک
حتی اگر دندانها بعد از جرمگیری کاملاً تمیز به نظر برسند، معاینه دورهای همچنان اهمیت دارد. دندانپزشک میتواند مشکلاتی را که در مراحل اولیه علامت واضحی ندارند شناسایی کند.
توجه به خونریزی لثه
اگر خونریزی لثه بهصورت مداوم ادامه داشته باشد، نباید آن را طبیعی تلقی کرد. خونریزی مکرر هنگام مسواک زدن میتواند یکی از نشانههای التهاب یا بیماری لثه باشد و بهتر است بررسی شود.
بهترین زمان برای جرمگیری دندان چه زمانی است؟
بهترین زمان جرمگیری، زمانی است که بر اساس معاینه دندانپزشک نیاز به حذف جرم وجود داشته باشد. اگر جرم زیادی روی دندان ایجاد شده، لثهها دچار التهاب هستند یا سابقه بیماری لثه دارید، بهتر است مراجعه را به تعویق نیندازید.
برای بسیاری از افراد، بررسی وضعیت دهان در فواصل منظم و در صورت نیاز جرمگیری در بازه حدود ۶ تا ۱۲ ماه میتواند مطرح باشد. با این حال، این بازه صرفاً یک راهنمای کلی است و برنامه دقیق باید متناسب با شرایط هر فرد تعیین شود.
تفاوت جرمگیری معمولی با پاکسازی عمیق چیست؟
جرمگیری معمولی بیشتر برای حذف جرم و رسوبات قابل دسترس روی سطح دندان و اطراف خط لثه انجام میشود.
اما در صورت وجود بیماری لثه، ممکن است جرم و رسوبات در بخشهای عمیقتر اطراف ریشه دندان قرار گرفته باشند. در چنین شرایطی ممکن است درمان تخصصیتر و پاکسازی عمیق سطوح ریشه مورد نیاز باشد.
بنابراین اگر فرد علائمی مانند خونریزی مداوم، تورم لثه، بوی بد دهان یا تحلیل لثه دارد، بهتر است قبل از انجام جرمگیری صرفاً به تشخیص خود اکتفا نکند و معاینه تخصصی انجام دهد.
جمعبندی
هر چند وقت یکبار باید جرمگیری کنیم؟ پاسخ این سؤال برای همه افراد یکسان نیست. عواملی مانند میزان تشکیل جرم، سلامت لثه، رعایت بهداشت دهان، مصرف دخانیات و سابقه بیماریهای لثه میتوانند فاصله مناسب بین جلسات جرمگیری را تغییر دهند.
برای بسیاری از افراد ممکن است بررسی و در صورت نیاز جرمگیری در فاصله حدود ۶ تا ۱۲ ماه مطرح باشد، اما بعضی افراد به مراجعههای کوتاهتر یا طولانیتر نیاز دارند.
جرمگیری دندان با سفید کردن دندان متفاوت است و هدف اصلی آن حذف جرم و رسوبات سختشده و کمک به حفظ سلامت دندان و لثه است. همچنین هیچ جرمگیری نمیتواند جای مسواک زدن، تمیز کردن بین دندانها و معاینه منظم دندانپزشکی را بگیرد.
بهترین کار این است که برنامه جرمگیری بر اساس وضعیت واقعی دهان و دندان و نظر دندانپزشک تعیین شود. رعایت بهداشت روزانه و مراجعه منظم به دندانپزشک میتواند به کنترل جرم، حفظ سلامت لثه و پیشگیری از مشکلات جدیتر کمک کند.
سوالات متداول
۱. هر چند ماه یک بار باید جرمگیری دندان انجام دهیم؟
برای همه افراد یک فاصله ثابت وجود ندارد. در بسیاری از افراد ممکن است بررسی و جرمگیری در صورت نیاز در بازه ۶ تا ۱۲ ماه مطرح باشد، اما افراد دارای جرم زیاد یا بیماری لثه ممکن است به مراجعات منظمتری نیاز داشته باشند.
۲. آیا جرمگیری دندان به مینای دندان آسیب میزند؟
جرمگیری حرفهای برای حذف جرم و رسوبات دندانی انجام میشود و در صورت اجرای صحیح، هدف آن آسیب به مینای سالم نیست. حساسیت موقت بعد از جرمگیری نیز لزوماً به معنی آسیب به مینای دندان نیست.
۳. آیا جرمگیری دندان باعث سفید شدن دندان میشود؟
جرمگیری درمان سفیدکننده محسوب نمیشود. با این حال، حذف جرم و لکههای سطحی ممکن است باعث شود دندانها تمیزتر و روشنتر دیده شوند.
۴. آیا اگر جرم کمی داشته باشیم باز هم باید جرمگیری کنیم؟
نیاز به جرمگیری باید بر اساس معاینه مشخص شود. ممکن است فردی جرم کمی داشته باشد و به جرمگیری مکرر نیاز نداشته باشد، اما معاینه منظم برای بررسی سلامت دندان و لثه همچنان اهمیت دارد.
۵. چرا بعد از جرمگیری دندانها حساس میشوند؟
حساسیت موقت میتواند بعد از جرمگیری ایجاد شود، بهخصوص اگر جرم زیادی روی دندان یا نزدیک لثه وجود داشته باشد. اگر حساسیت شدید باشد یا برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، بهتر است دندانپزشک علت آن را بررسی کند.
بدون دیدگاه